भगवान विष्णु के 108 नाम (Vishnu Ashtottara Shatanamavali)

भगवान विष्णु के 108 नाम (Vishnu Ashtottara Shatanamavali)

हिंदू धर्म में भगवान विष्णु ( shri vishnu) को सृष्टि का संरक्षक (Preserver) माना गया है। उन्हें ‘अष्टोत्तर शतनामावली’ के माध्यम से याद करना न केवल आध्यात्मिक शांति प्रदान करता है, बल्कि जीवन में सुख-समृद्धि के द्वार भी खोलता है।

यहाँ भगवान विष्णु के 108 पवित्र नाम उनकी महिमा के साथ दिए गए हैं:

क्रमनामअर्थ
1ॐ विष्णवे नमःसर्वत्र व्याप्त रहने वाले
2ॐ लक्ष्मीपतये नमःदेवी लक्ष्मी के स्वामी
3ॐ कृष्णाय नमःकाले रंग वाले या आकर्षण के केंद्र
4ॐ वैकुण्ठाय नमःवैकुण्ठ धाम के निवासी
5ॐ गरुड़ध्वजाय नमःगरुड़ जिनका वाहन है
6ॐ परब्रह्मणे नमःपरम सत्य
7ॐ जगन्नाथाय नमःजगत के स्वामी
8ॐ वासुदेवाय नमःवसुदेव के पुत्र
9ॐ त्रिविक्रमाय नमःतीन पग में ब्रह्मांड मापने वाले
10ॐ दैत्यान्तकाय नमःराक्षसों का वध करने वाले
No.Name (Sanskrit/Hindi)Meaning (English Context)
11ॐ मधुसूदनाय नमःThe slayer of the demon Madhu
12ॐ अच्युताय नमःThe Infallible one (who never fails)
13ॐ वनमालिनै नमःOne who wears a garland of forest flowers
14ॐ पुण्डरीकाक्षाय नमःThe lotus-eyed Lord
15ॐ जनार्दनाय नमःOne who helps people and punishes the wicked
16ॐ चक्रपाणये नमःOne who holds the Sudarshana Chakra in His hand
17ॐ गदाधराय नमःThe wielder of the mace (Gada)
18ॐ अधोक्षजाय नमःOne who is beyond the perception of the senses
19ॐ पद्मनाभाय नमःHe from whose navel the lotus of creation springs
20ॐ हृषीकेशाय नमःThe Master of all senses
21ॐ नारायणाय नमःThe ultimate refuge of all souls
22ॐ श्रीधराय नमःThe possessor of Lakshmi (Fortune)
23ॐ गोविन्दाय नमःThe protector of cows and the world
24ॐ केशवाय नमःHe with beautiful long hair / Slayer of Keshi
25ॐ दामोदराय नमःHe who was tied with a rope around the waist
26ॐ वराहाय नमःThe Boar incarnation (Varaha Avatar)
27ॐ नारसिंहाय नमःThe Lion-man incarnation (Narasimha Avatar)
28ॐ वामनाय नमःThe Dwarf incarnation (Vamana Avatar)
29ॐ भार्गवाय नमःLord Parashurama (descendant of Bhrigu)
30ॐ रामाय नमःLord Rama, the embodiment of righteousness
31ॐ बलरामाय नमःThe Lord of strength
32ॐ बुद्धाय नमःThe enlightened one (Buddha Avatar)
33ॐ कल्किने नमःThe future incarnation (Kalki Avatar)
34ॐ विश्वमूर्तये नमःHe whose form is the entire universe
35ॐ अव्ययाय नमःThe imperishable and eternal one
36ॐ पुरुषोत्तमाय नमःThe Supreme Being among all men
37ॐ अनन्ताय नमःThe infinite and endless one
38ॐ विश्वरूपाय नमःHe who manifests in universal forms
39ॐ चतुर्भुजाय नमःThe four-armed Lord
40ॐ शार्ङ्गधन्वे नमःThe wielder of the Sharnga bow
No.NameMeaning
41ॐ शंखभृते नमःशंख धारण करने वाले
42ॐ नन्दकिने नमःनन्दक तलवार धारण करने वाले
43ॐ चक्रिणे नमःसुदर्शन चक्र धारण करने वाले
44ॐ शार्ङ्गिणे नमःशार्ङ्ग धनुष धारण करने वाले
45ॐ गदाधराय नमःकौमोदकी गदा धारण करने वाले
46ॐ अमृताय नमःअमृत स्वरूप
47ॐ शाश्वताय नमःसनातन और नित्य
48ॐ स्थिराय नमःस्थिर रहने वाले
49ॐ जयन्ताय नमःसर्वविजेता
50ॐ सर्वदेवाय नमःसभी देवों के देव
51ॐ अनिरुद्धाय नमःजिन्हें कोई रोक न सके
52ॐ प्रद्युम्नाय नमःपरम प्रकाशवान
53ॐ संकर्षणाय नमःसबको आकर्षित करने वाले
54ॐ श्रीशाय नमःलक्ष्मी के स्वामी
55ॐ पिताम्बराय नमःपीले वस्त्र धारण करने वाले
56ॐ देवकीपुत्राय नमःमाता देवकी के पुत्र
57ॐ श्रीधराय नमःश्री (लक्ष्मी) को धारण करने वाले
58ॐ जनार्दनाय नमःदुखों को दूर करने वाले
59ॐ गोवर्धनाय नमःगोवर्धन पर्वत उठाने वाले
60ॐ वनमालिनै नमःवनमाला धारण करने वाले
61ॐ वैकुण्ठाय नमःवैकुण्ठ के निवासी
62ॐ प्राणाय नमःसमस्त जीवों के प्राण
63ॐ हिरण्यगर्भाय नमःब्रह्मांड के निर्माता
64ॐ महादेवाय नमःदेवों के अधिपति
65ॐ अच्युताय नमःअविनाशी
66ॐ महाबलाय नमःअत्यंत शक्तिशाली
67ॐ आदिदेवाय नमःप्रथम देवता
68ॐ पुरातनाय नमःसबसे प्राचीन
69ॐ विश्वरूपाय नमःजिनका रूप विश्व है
70ॐ सुरेश्वराय नमःदेवताओं के ईश्वर
71ॐ परब्रह्मणे नमःसर्वोच्च सत्य
72ॐ परमात्मने नमःपरम आत्मा
73ॐ मुकुन्दाय नमःमोक्ष प्रदान करने वाले
74ॐ माधवनाय नमःज्ञान के पति
75ॐ मधुसूदनाय नमःमधु राक्षस के विनाशक
76ॐ पद्मनाभाय नमःकमल नाभि वाले
77ॐ ऋषिकेशाय नमःइंद्रियों को वश में करने वाले
78ॐ लोकनाथाय नमःजगत के रक्षक
79ॐ जगतगुरवे नमःजगत के गुरु
80ॐ विरूपाक्षाय नमःविशाल नेत्रों वाले
81ॐ सर्वज्ञाय नमःसब कुछ जानने वाले
82ॐ जगत्कारणाय नमःसृष्टि के कारण
83ॐ सत्यवाचाय नमःसत्य बोलने वाले
84ॐ सत्यव्रताय नमःसत्य का व्रत रखने वाले
85ॐ पुरुषोत्तमाय नमःसर्वोत्तम पुरुष
86ॐ अनन्ताय नमःजिनका अंत न हो
87ॐ सहस्त्रशीर्षाय नमःहजार सिरों वाले
88ॐ सहस्त्रनेत्राय नमःहजार आँखों वाले
89ॐ सहस्त्रपादाय नमःहजार पैरों वाले
90ॐ योगिराजाय नमःयोगियों के राजा
91ॐ चतुर्भुजाय नमःचार भुजाओं वाले
92ॐ गरुड़ध्वजाय नमःगरुड़ के ध्वज वाले
93ॐ त्रिलोकेशाय नमःतीनों लोकों के स्वामी
94ॐ वामनाय नमःवामन रूप धारी
95ॐ भार्गवाय नमःपरशुराम अवतार
96ॐ श्रीरामाय नमःश्री राम
97ॐ कृष्णाय नमःश्री कृष्ण
98ॐ बुद्धाय नमःबुद्ध अवतार
99ॐ कल्किने नमःकल्कि अवतार
100ॐ स्वयंभुवे नमःस्वयं उत्पन्न होने वाले
101ॐ भूतभर्तृ नमःजीवों का पालन करने वाले
102ॐ जगत्प्रभवे नमःजगत के उद्गम
103ॐ वरदाय नमःवरदान देने वाले
104ॐ शुभांगाय नमःशुभ अंगों वाले
105ॐ शाश्वताय नमःअमर
106ॐ विष्णवे नमःसर्वव्यापक
107ॐ परमात्मने नमःपरमेश्वर
108ॐ श्री विष्णवे नमःभगवान श्री विष्णु

भगवान विष्णु के नामों के जाप के लाभ (Benefits of Chanting shri vishnu name)

धार्मिक मान्यताओं के अनुसार, विष्णु सहस्रनाम या इन 108 नामों का नियमित पाठ करने से निम्नलिखित लाभ मिलते हैं:

  • मानसिक शांति: इन नामों के उच्चारण से मन को स्थिरता और शांति मिलती है।
  • नकारात्मकता का नाश: घर और जीवन से नकारात्मक ऊर्जा का अंत होता है।
  • पापों से मुक्ति: अनजाने में हुए पापों का प्रायश्चित होता है।
  • सफलता और समृद्धि: व्यापार और शिक्षा के क्षेत्र में उन्नति प्राप्त होती है।
  • ग्रह दोष निवारण: विशेषकर बृहस्पति (Guru) और शनि दोषों में यह पाठ अत्यंत लाभकारी है।

पूजा की विधि (How to Worship)

  1. समय: प्रातः काल (ब्रह्म मुहूर्त) या संध्या काल।
  2. वस्त्र: पीले रंग के वस्त्र पहनना शुभ माना जाता है क्योंकि पीला रंग विष्णु जी को प्रिय है।
  3. सामग्री: तुलसी के पत्ते, पीले फूल, चंदन और पीले मिष्ठान का भोग लगाएं।
  4. मंत्र: प्रत्येक नाम के आगे ‘ॐ’ लगाएं और अंत में ‘नमः’ बोलें।

विशेष टिप: यदि आप प्रतिदिन 108 नामों का पाठ नहीं कर सकते, तो प्रतिदिन “ॐ नमो भगवते वासुदेवाय” मंत्र का 108 बार जाप करना भी समान फलदायी होता है।

Leave your comment
Comment
Name
Email